الگوي تدريس بديعه پردازي(نوآفريني)ٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍ ٍٍٍٍٍSynectics

 

1 -هدف اساسي              

           ۲-مفاهيم اساسي روش تدريس نوآفريني ( بديعه پردازي)

۳- اجراي روش تدريس نوآفريني                   

هدف اساسي

اعتقادات جديد درباره خلافيت و نوآفريني فكري حايز اهميت است.ديدگاههاي حاضر اين اميدواري را به وجود آورده اند كه مي توان خلاقيت را يادگرفت و يادداد.

هدف اساسي نوآفريني،خلاقيت يا بديعه پردازي شكستن سد قواعد مرسوم و خلق باورها،افكار،فنون و اشيا است.عوامل زيادي در پرورش تفكر آفريننده و خلاق دخالت دارند.اطلاعات زياد،عواطف و شرايط نقش اساسي در خلاقيت دارند.براي مثال،ادوارد دو بونو

درباره اهميت عواطف و احساسات در خلاقيت مي گويند:كه “عواطف معمولاً اول مي آيد و بعداً تفكر براي پشتياني و حمايت از عواطف به كار مي رود و نيز مي گويد:وقتي كه تفكر اول مي آيد،عواطف در جاي خود به آن نيرو مي بخشد.”

مفاهيم اساسي روش تدريس نوآفريني

الگوي تدريس نوآفريني بر مبناي چندين مفهوم استوار است.مفاهيمي ،چون:استعاره قياس مستقيم،قياس شخصي و تعارض فشرده از اين جمله اند،تلاش مي شود در قالب مفهوم استفاده يا فعاليت استعاري با استفاده از دانش فراگيرندگان جرياني از خلاقيت ايجاد شود.براي مثال:از دانش آموزان خواسته مي شود كتاب درسي خود را با يك رودخانه يا يك لنگه كفش كهنه مقايسه كنند يا ازدانش آموزان خواسته مي شود پيراهن خود را با پوست يك درخت يا ابر مقايسه كنند.تلاشهاي فرد در مقياس مستقيم متوجه اين است كه خود را با يك موجود زنده،غير زنده يا يك عمل همانند سازد يا خود به جاي آن بنشيند.براي مثال،وقتي عصباني مي شويد،شبيه چه مي شويد؟فكرمي كنيد كه يك هسته اتم هستيد؟چه احساسي به شما دست مي دهد؟به هر روي،تأكيد آن است كه در قياس شخصي يادگينده بايد تلاش كند هرچه بيشتر خود را به مورد در نظر گرفته شده براي مقايسه و همانند سازي نزديك كند

قياس مستقيم هم در امر نوآفريني فكري نقش ارزنده اي دارد.در قياس مستقيم،دو موجود با دو مفهوم مقايسه مي شوند.براي مثال مقايسه غلاف نخود با در يك قوطي ومقايسه حركت دست براي برداشتن يك شيء با يك بيل مكانيكي.

تعارض فشرده مفهومي است كه دو صورت يك عمل يا شيء را توصيف مي كند.بر وفق نظر گوردون،تعارض فشرده بينشي در فرد ايجاد مي كند كه ژرفاي زيادي دارد.دانش آموزان از طريق تعارض فشرده دوگونه داوري درباره يك فعاليت انجام مي دهند.براي مثال،دانش آموزان درباره درس رياضي چنين قضاوت مي كنند.آن درس“طاقت فرسا و لذت بخش” است.همچنين مي گويد:تكنولوژي محصولي از تفكر عملي انسان است كه “سودبخش” و “دردسرآفرين” است.

مراحل اجراي روش تدريس نوآفريني(بديعه پردازي)

مرحله نخست: شرايط موجود

در اين مرحله،معلم از دانش آموز مي خواهد كه به توصيف و تشريح شرايط حاضر يا موجود بپردازد.در مرحله نخست،دانش آموزان آنچه از شرايط مي فهمند توصيف مي كنند.

معلمي را فرض كنيد كه مي خواهد درس انشا را بر اساس روش تدريس نوآفريني ارائه كند.دانش آموزان او از دوره راهنمايي تحصيلي هستند.او براي اينكه دانش آموزان را با الگوي نوآفريني فكري آشنا سازد،موضوع انشايي را كه انتخاب كرده است به آنان مي دهد.موضوع انشا اين است:«تكنولوژي چه نقشي در زندگي انسان دارد؟».معلم از دانش آموز مي خواهد تا تعاريفي از تكنولوژي ارائه دهند.اين امر بر آماده سازي ذهن دانش آموزان براي ساختن انواع قياسها كمك مي كند.به هر روي،بنا به درخواست معلم از دانش آموزان،تعاريف دانش آموزان عرضه مي شود معلم آنها را پاي تخته مي نويسد

 

مرحله دوم:قياس مستقيم

در مرحله حاضر معلم از دانش آموزان مي خواهد كه قياسهاي مستقيمي را پيشنهاد كنند.معلم دانش آموزان را وادار مي كند تا يكي از قياسهاي پيشنهادي را انتخاب كنند.

معلم مطابق ويژگي مرحله دوم عمل مي كند.دانش آموزان قياسهاي مستقيم را ارائه مي كنند و آنها برروي تخته سياه نوشته مي شوند.برخي قياسهاي مستقيم احتمالي عبارتند از تكنولوژي يك قطعه نان است.آن اسير زنجيري مردم است.تكنولوژي آب حيات است.پس از آنكه فهرستي از قياسهاي مستقيم آماده شد،انتخابي از بهترين قياس مستقيم انجام مي گيرد.سپس توضيحات بيشتري درباره آن ارائه مي گردد.فرض كنيد قياس مستقيم انتخابي اين مرحله،تكنولوژي يك قطعه نان است.

مرحله سوم: قياس شخصي

معلم درباره نحوه انجام دادن قياس شخصي توضيحاتي را به دانش آموزان ارائه مي دهد و در مرحله سوم دانش آموزان پس از دريافت اطلاعات از معلم،ترغيب مي گردند از قياس مستقيم مرحله دوم،قياس شخصي بسازند.

معلم از دانش آموزان مي خواهد قياس شخصي درباره قياس مستقيم مرحله دو بسازند.او تأييد مي كند كه در قياس بايد يك احساس نزديكي زياد با موضوع مورد مقايسه ايجاد شود.برخي از قياسهاي شخصي ارائه شده از سوي دانش آموزان در زير آمده است:

1-اگر از من استفاده نشود كپك مي زنم.

2-دلم مي خواهد دهان هر كسي بروم.

3-از اينكه دور ريخته شوم متنفرم.

4-دوست دارم در خدمت همه باشم.

5-به آساني به دست نمي آيم.

مرحله چهارم : تعارض فشرده

در اين مرحله معلم از دانش آموزان مي خواهد بر اساس توصيفهاي استعاري مرحله دوم و سوم چند تعارض فشرده را ارائه مي كنند.سپس از ميان چند تعارض فشرده اي كه ارائه شده است،يكي را انتخاب كنند.معلم احساس مي كند تا اين مرحله،دانش آموزان به خوبي براي ارائه تعارض فشرده آماده شده اند.از اين رو دانش آموزان مي خواهند براساس قياسهاي مرحله دوم و سوم تعارض فشرده را ارائه كنند.برخي تعارضهاي فشرده عبارتند از:

1-كشنده و زندگي بخش (از قياس مستقيم)

2-رها و در زنجيرم (از قياس مستقيم)

3-لذيذ و كپك زده ام(از قياس شخصي)

4-دورريختني و اثرگذارم (از قياس شخصي دانش آموزان از ميان تعارضهاي فشرده ارائه شده،تعارض فشرده رها و در زنجيرم را انتخاب مي كنند.

مرحله پنجم : قياس مستقيم

معلم از دانش آموزان مي خواهد قياس مستقيم ديگري را بر اساس تعارضهاي فشرده ارائه دهد در مرحله چهارم انتخاب كنند.

معلم دانش آموزان را ترغيب مي كند قياس مستقيم ديگري را شكل دهند.اين قياس بايد بر اساس تعارض فشرده مرحله پيشين باشد.نمونه هايي از قياس مستقيم در زير آمده است:

-زندگي بخش و رها

-در زنجير و مضر

مرحله ششم : بررسي دوباره تكليف نخست

معلم دانش آموزان را وادار مي كند تا به تكليف نخست برگردند و آخرين قياس خود را ارائه كنند.

معلم به دانش آموزان يادآوري مي كند.تكليف اساسي كه داشتند نوشتن انشايي است با عنوان “تكنولوژي چه نقشي در زندگي انسان دارد؟” او از دانش آموزان مي خواهد زمينه استفاده از انواع قياسهايي كه درباره تكنولوژي ارائه داده اند،بيابند.معلم اشاره مي كند كه اگر قياسها را از قياس مستقيم تا تعارض فشرده به صورت مرتب به كار برند،انشايي كه تنظيم مي كنند،بسيار مطلوب خواهد بود.با استفاده از قياسهايي كه انجام گرفته است،نوشته شما مطلوبيت خاصي خواهد داشت و خوانندگان و شنوندگان انشا به عمق فعاليت خلاقانه شما در جريان نگارش انشا پي خواهند برد.

الگوی تدریس مبتنی بر نظریه فرا شناخت Metacognition

مقدمه:
فرا شناخت عبارت است از آگاهی فرد برنظام شناختی خود و كنترل و هدایت آن در ادبیات روان شناسی، شناخت را معمولا˝ مترادف با تفكر می آورند. بنابراین، فراشناخت را می توان آگاهی بر جریان تفكر و كنترل وهدایت آن هم تعریف كرد. جریان شناخت در نظریه روان شناسی شناخت انسان را عبارت می دانند از:
دریافت، پردازش، نگهداری و انتقال اطلاعات، فراشناخت فعالیتی است كه كنش های مربوط به چهار عنصر یادشده را در برمی گیرد و بر آنها نظارت دارد.
معلمان در مدارس باید ابتدا دانش آموزان را به روش دریافت، پردازش و نگهداری و انتقال درست اطلاعات فراخوانند و سپس آنها را ترغیب كنند تا جریان فعالیت های ذهنی را كه انجام می دهند، مورد بازنگری و اصلاح قرار دهند.
هدف:
هدف اساسی نظریه فرا شناخت كمك به دانش آموز برای اندیشیدن و پرورش مهارت فكر كردن است. هدف دیگرآموزش فراشناخت، پرورش مهارت های انتقال یادگرفته ها در موقعیت های متعدد است.
راهبردهای فرا شناخت دارای اهمیت فوق العاده است، و در آموزش دروس متعدد ازآنان بهره گرفته می شود. راهبردهای فراشناختی، نیازهای یادگیری فراگیران را برطرف می سازد. راهبردها آن دسته از فعالیت های ذهنی و عملی هستند كه راه رسیدن به هدف هارا هموار می سازند.
موضوع: میكروب ها (آغازیان ساده(

هدف كلی: آشنایی با طبقه بندی جانداران ذره بینی، صفات عمومی و ساختمانی آنها و اثراتی كه در زندگی ما دارد.
مراحل اجرای الگو
مرحله نخست: آماده سازی
درمرحله آماه سازی معلم تلاش می كند تا دانش آموزان را ترغیب كنند 3 دسته فعالیت راانجام دهند .
- تصمیم گیری درباره هدف
- پیش بینی روش حل مسئله و انتخاب راهبرد
- بررسی دانش پیشین مورد نیاز
با استفاده از تصویر توجیهی برای به دست آوردن تعریف میكروب و در صورت وجود میكروسكوپ مشاهده باكتری ها و میكروب ها و مطالعه كتاب و مشاهده تصاویر كتاب و مقایسه آنها با باكتری ها و میكروب ها درزیرمیكروسكوپ.
مرحله دوم: نظم دهی
مرحله بروز دادن فعالیت های ذهنی ارزشیابی ازخود، هم از نظر فعالیت های فكری و هم از نظر فعالیت علمی است، فعالیت های فكری مربوط به یافتن راه حل ها و گزینش شیوه كار و شكل دادن نگرش خاص به موضوع و بررسی پیش نیازها است .
تهیه نقاشی و كلاژ برای نشان دادن نوع باكتری و از طریق آن نوع بیماری و انجام آزمایش كشف میكروب، مقایسه باكتری ها و میكروب ها و در جستجوی تعاریف برای میكروب ها و ویروس ها .
مرحله سوم: ارزشیابی
معلم دانش آموزان را وادار می كند تا درباره ی یادگرفته های خود قضاوت كنند و از آنان خواسته می شود عملكرد خود را ارزشیابی كنند.
دانش آموزان: برای فعالیت های مفید و مضر باكتریها چند مثال می آورند :
- تفاوت ساختمان باكتری و ویروس را شرح می دهند وخصوصیات هر یك را از نظر ساختار و فعالیت حیاتی شرح می دهند.
- آزمایشی برای كشف میكروب ها طراحی می كنند.
- طرز تولید مثل باكتری ها و ویروس ها را با رسم شكل نشان می دهند.
- نمونه هایی از آغازیان را جمع آوری و مشاهده می كنند

فرا شناخت

● شناخت
اصطلاح شناخت به فرآیندهای درونی ذهنی یا راه‌هایی که در آن اطلاعات پردازش می‌شوند، یعنی راه‌هایی که ما به وسیله آنها اطلاعات را مورد توجه قرار می‌دهیم، آنها را تشخیص می‌دهیم و به رمز درمی‌آوریم و در حافظه ذخیره می‌سازیم و هر وقت که نیاز داشته باشیم آنها را از حافظه فرامی‌خوانیم و مورد استفاده قرار می‌دهیم گفته می‌شود(بایلر واسنومن، ۱۹۹۳ به نقل از سیف، ۱۳۸۰).
● فراشناخت
اصطلاح فراشناخت به دانش ما درباره فرآیندهای شناختی خودمان و چگونگی استفاده بهینه از آنها برای رسیدن به هدف‌های یادگیری گفته می‌شود (بایلر واسنومن، ۱۹۹۳ به نقل از سیف، ۱۳۸۰) به سخن دیگر به اطلاعاتی که فرد در مورد نظام شناختی خود دارد گفته می‌شود. با رشد و گسترش نظام شناختی در انسان مجموعه‌ای از فرآیندهای فراشناختی و نظارتی نیز شکل می‌گیرد. این مهارت‌های فراشناخت به صورت مهارت‌های آگاهی‌دهنده عمل می‌کنند که در طی یادگیری و پردازش اطلاعات مورد استفاده ذهن قرار می‌گیرد و جریان این پردازش را تسهیل می‌کند. به طور کلی کیفیت حافظه و یادگیری به فراشناخت وابسته است(کدیور، ۱۳۷۹).

تئوری هدف گذاری و کاربرد آن در مدیریت

یکی دیگر از تئوری های رفتار گرا، تئوری هدف گذاری است.این تئوری بیان می دارد که رفتار افراد تحت تاثیر اهداف تعیین شده قرار می گیرد.بر طبق این تئوری 2 نگرش وجود دارد:

1.ممکن است مدیران اهداف را برای کارکنان تعیین نمایند.

2.کارکنان و مدیران به طور مشترک اهداف کارکنان را تعیین نمایند.

چنانچه افراد در تعیین اهداف کاری خود مشارکت داشته باشند،می توانند نتایج مثبتی را به بار بیاورند

از جمله آن که:

1.انگیزه کاری و عملکرد افراد را افزایش می دهد.

2.باعث کاهش استرس ناشی از انتظارات متضاد و مبهم می شود.

3.منجر به صحت و اعتبار ارزیابی می گردد.

نتیجه گیری:

توسعه منابع انسانی به ویژه کارکنان شایسته از طریق توانمند سازی ئ در کنار آن ارتقای سطوح انگیزش پرسنل را می توان یکی از مهمترین وظایف سازمان ها ی موفق دانست به شرط آنکه :

1.کارکنان دارای دانش و مهارت فکری باشند.

2.آرزومند یادگیری و رشد و پرورده شدن باشند.

3.از پیرامون کاری خود خرسند باشند.

در این صورت می توان امیدوار بود و سطح انگیزشی آنان را بالا برد در غیر این صورت اگر مدیران آشنا به تئوری های انگیزش نباشند و این تئوری ها را در سارمان به کار نبرند و یا اگر به طور یکسان به کار ببرند در این صورت کارکنان شایسته به طور تدریجی نسبت به سازمان بی تفاوت و از رده خارج می شوند و با ناخشنودی کار خود را دنبال می کنند.